Ufsi
Latína: Pollachius virens
Enska: Pollock, saithe
Danska: Gråsej, sej
Færeyska: Upsi
Þýska: Köhler, Seelachs
Franska: Colin, goberge, lieu noir
Spænska: Carbonero, colín
Lifnaðarhættir
Heimkynni ufsans eru í N-Atlantshafi og finnst hann m.a. við Ísland, Færeyjar og Bretlandseyjar. Hann er í norðanverðum Norðursjó og einnig finnst hann við strendur Danmerkur, auk þess sem hann finnst meðfram allri strönd Noregs. Við strendur N-Ameríku er að finna smærri stofn af ufsa. Hér við land er ufsinn algengastur í hlýja sjónum S og SV - lands þó hann finnist allt í kringum landið.
Ufsinn er bæði uppsjávar- og botnfiskur. Hann heldur sig á öllu dýpi frá yfirborði og niður á 450m dýpi, en algengast er þó að finna hann á um 200m dýpi. Ufsinn ferðast oft í miklum torfum í ætisleit, og merkingar hafa sýnt að ufsinn flækist mikið, jafnvel á milli hafsvæða, eða frá Íslandi til Færeyja, Noregs og Skotlands, en einnig koma líka ufsar hingað frá Noregi og Færeyjum.
Fullorðni fiskurinn safnast saman að vetrarlagi, fyrstur allra þorskfiska til hrygningar, og hefst hrygningin hér við land síðari hluta janúar og stendur fram í miðjan mars. Ufsinn hrygnir einkum á Selvogs - og Eldeyjarbanka á um 100-200m dýpi. Ufsinn verður kynþroska 4-7 ára og er hann þá orðinn 60-80 cm langur. Fæða hans er nokkuð breytileg eftir stærð og svæðum. Fullorðnir fiskar éta mest ljósátu, fiskseiði, loðnu, síld og stærsti fiskurinn étur einnig smokkfisk.
Veiðarfæri
Ufsinn er að langmestu leyti veiddur í botnvörpu eða tæp 90% alls aflans.
Ufsaveiðar
Ufsaveiðar íslenskra skipa urðu mestar 1991 eða um 99.000 tonn, en minnst var veitt af íslenskum skipum árið 1950 eða aðeins um 8.000 tonn. Meðalafli frá 1943 er 45.000 tonn.
Afli ufsa dreifist mjög jafnt yfir allt árið og tæplega hægt að tala um einhverja ákveðna vertíð lengur, þó hefur marsmánuður alla jafna verið aflamesti mánuðurinn.
Hlutur ufsa í heildarafla var aðeins um 3% árið 2003 og sá hlutur helst nokkurn veginn þegar litið er á útfluttar ufsaafurðir, en verðmæti þeirra er um 4% af heildarverðmætum útfluttra sjávarafurða sama ár.
Ufsaafurðir
Söltun, landfrysting og sjófrystingin nýta ufsann að stærstum hluta.
Það hefur orðið nokkur breyting á nýtingu ufsans; hlutfallslega meira er nú unnið út á sjó en áður og hlutur landvinnslunnar, þ.e. söltunar og frystingar, hefur minnkað að sama skapi.
Landfrysting fær um 30% af aflanum til vinnslu en skilar engu að síður 40% af afurðum sem fluttar eru út og um 42% af verðmætum.
Söltunin tekur til sín um 41% af aflanum, sem gefur um 22% af útfluttum afurðum sem gefa um 20% af verðmætunum.
Sjófrystingin vinnur úr 25% af veiddum ufsa og sjófrystar afurðir eru um 33% af útfluttum afurðum sem gefa um 35% af verðmætunum.
Í Þýskalandi hafa stærstu kaupendur ufsaafurða verið til margra ára, þangað fór mikið magn ufsablokka, sem notaðar voru í ýmsa tilbúna fiskrétti sem nutu mikilla vinsælda. Alaska-ufsinn hefur nú tekið við af Atlantshafs-ufsanum að langmestu leyti í Þýskalandi og víðar, þar sem framboð af ufsablokkum hefur dregist mjög saman.
Nýting í vinnslu
Miðað við slægðan ufsa þá er haus um 21-22%, flakanýting flök með roði og beinum 62-63% og roðlaus flök með beinum um 58-59%.
Næringargildi
