Beina lei­ ß efnisyfirlit ■essarar sÝ­u

Hva­ eru Írverur?

SamkvŠmt gamalli hef­ er lÝfverum jar­arinnar gjarnan skipa Ý ■rjß meginhˇpa: dřrarÝki, pl÷nturÝki og frumverurÝki (protists). Gerlar, ÷­ru nafni bakterÝur, flokkast til frumverurÝkis. Auk gerla eru Ý ■essum hˇpi ■÷rungar, frumdřr og sveppir (m.a. ger- og myglusveppir). Ennfremur eru veirur (vÝrusar) stundum flokka­ar til ■essa hˇps. Mj÷g margar lÝfverur innan frumverurÝkisins eru svo smßar, a­ ■Šr sjßst ekki me­ berum augum og eru Ý vÝ­um skilningi nefndar ÷rverur. Ůannig eru t.d. allir gerlar ÷rverur. Um er a­ rŠ­a mj÷g stˇran hˇp me­ ßkaflega mismunandi eiginleika; fj÷ldi ■eirra getur veri­ gÝfurlegur ■ar sem vaxtarskilyr­i eru hagstŠ­. Starfsemi gerla er mj÷g fj÷lbreytileg a­ ger­. Sumir skemma matvŠli smßm saman me­ ■vÝ a­ breyta eiginleikum ■eirra og valda ˇdaun e­a ÷­rum neikvŠ­um eiginleikum ß brag­- og lyktargŠ­um e­a ˙tliti matvŠla ßn ■ess a­ valda hŠttu innan vÝ­ra marka. A­rir gerlar geta valdi sj˙kdˇmum og nefnast ■ß sřklar. Sem dŠmi um sj˙kdˇma af v÷ldum gerlasřkla mß nefna matareitranir og -sřkingar, blˇ­kreppusˇtt, taugaveiki, kˇleru, berkla og holdsveiki. Allar veirur eru sřklar og valda ■Šr fj÷lm÷rgum sj˙kdˇmum eins og t.d. kvefi og infl˙ensu. Einnig eru til "jßkvŠ­ir" gerlar, sem eru mikilvŠgir Ý sambandi vi­ framlei­slu ß řmsum mjˇlkurafur­um (t.d. jˇg˙rt, skyr, ostar) og vi­ verkun sjßvarafur­a eins og t.d. vi­ framlei­slu ß kŠstum hßkarli, sk÷tu og vi­ skrei­arverkun . ═ matvŠlai­na­i hafa veri­ ■rˇa­ar řmsar a­fer­ir sem mi­a a­ ■vÝ a­ hamla gerlastarfsemi e­a st÷­va hana alveg. SlÝkar a­ferir nefnast rotvarnir. Sem dŠmi um rotvarnara­fer­ir mß nefna kŠlingu, frystingu, s÷ltun, gerilsney­ingu, ni­ursu­u, notkun rotvarnarefna, ■urrkun og reykingu.

Til baka, Senda grein, Prenta greinina

 

 

Leit



 
 
efnisyfirlit sÝ­unnar

■etta vefsvŠ­i byggir ß eplica. eplica ˙tlitsh÷nnun˙tlitsh÷nnun - nßnari upplřsinga ß heimasÝ­u eplica.