Beina leiğ á efnisyfirlit şessarar síğu

Sınatökuağferğir

Inngangur
Íslenskar sjávarafurğir eru stöğugt undir eftirliti, allt frá veiğum og ağ borği neytendans.
Şağ eru gerğar ákveğnar kröfur til hráefnis og afurğar. İmsum ağferğum er beitt til şess ağ meta vöru og jafnframt er veriğ ağ meta marga ólíka şætti í öllu ferlinu. Hráfniğ fer í gegnum ferskleikamat fyrir vinnslu, og í vinnslu er veriğ ağ meta şætti eins og los, áferğ, lit, bragğ, lykt, fjölda sníkjudıra og beina, íshúğ, vigtun, merkingar og margt fleira. Allar afurğir hafa sín viğmiğ, şar sem tilgreind eru şau skilyrği sem varan şarf ağ uppfylla. Viğ framleiğslu er fylgst meğ öllum şessum skilyrğum og reynt er ağ sjá til şess ağ varan uppfylli şessi fyrirfram ákveğnu viğmiğ.

En kaupendur verğa ağ byggja sína skoğun á şví ağ taka ákveğinn fjölda sına af sendingu og reyna síğan ağ meta gæği afurğarinnar á grundvelli sınisins. Kaupendur nota margvíslegar viğmiğanir şegar sınastærğ er ákveğin og eru şağ oft heimasmíğağar reglur. Til şess ağ hafa ákveğin viğmiğ í viğskiptum meğ matvæli şá hefur Codex Alimentarius útbúiğ sınatökuáætlanir. Margir erlendir kaupendur vísa í şessar reglur og kemur şağ fyrir ağ şær séu nefndar í pökkunarreglum eğa vörulısingu afurğa, en şessar reglur nefnast FAO/WHO CODEX Alimentarius Sampling Plans for Prepackaged Foods (1969) (AQL 6,5).

Hér fyrir neğan er stutt lısing á sınatöku samkvæmt Codex, en nánari upplısingar er ağ finna á: ftp://ftp.fao.org/codex/standard/volume13/en/CXXOT13e.pdf

Upphafssíğa Codex á netinu er: http://www.codexalimentarius.net/

Sınataka (Codex alimentarius)
Meğ sınatöku er átt viğ ağ taka sıni eğa ákveğinn fjölda eininga frá ákveğinni framleiğslu-lotu til skoğunnar. Niğurstağa sınatökunnar gefur til kynna hvort hægt sé ağ samşykkja lotuna eğa hafna henni, einnig er hægt ağ nota niğurstöğur til ağ semja um hvağ eigi ağ gera viğ vöruna, t.d. lækka verğ eğa selja á ağra markaği. Algengast er ağ nota sınatökuağferğir sem byggja bæği á sınastærğ og samşykktarmörkum; slíkar ağferğir eru kallağar á ensku "acceptance sampling". Şetta şığir ağ şegar lota, sem er meğ ákveğnum fjölda eininga, er skoğuğ şá er tekinn fyrirfram ákveğinn fjöldi sına og samkvæmt sınatökuáætlun şá má şessi tiltekni fjöldi sına hafa ákveğinn fjölda gallağra eininga (samşykktarmörk), ef fjöldi gallağra eininga fer yfir samşykktarmörkin şá er lotunni hafnağ.

Şağ eru margar mismunandi sınatökuáætlanir notağar í dag og er şağ mjög háğ şví hvers konar vöru á ağ skoğa eğa meta hverju sinni. Sú ağferğ sem fyrir valinu verğur er háğ şörfum notandans.

Viğ şróun sınatökuáætlana hefur veriğ tekiğ tillit til vörunnar og şess sem skoğa á, şağ getur şurft ağ opna pakkningar og şar meğ eyğileggja şær. Slík skoğun er oft nefnd á ensku "destructive sampling". Şağ şarf líka ağ taka tillit til şess tíma sem fer í skoğun. Mikil vinna og tapağar vörur kosta peninga, og şegar veriğ er ağ şróa sınatökuáætlun til ağ meta gæği framleiğsluvara, şá verğur ağ taka tillit til kostnağar. Stærğ sınis verğur ağ vera hlutfallslega lítil til şess ağ áætlunin sé notendavæn.

Şessi sınatökuáætlun Codex er fyrst og fremst ætluğ til ağ leggja mat á gæğaşætti sem hægt er ağ meta meğ skynmati eğa mælingum svo sem lykt, bragğ, áferğ, gallar, stærğ og útlit. En ef um er ağ ræğa şætti sem geta valdiğ heilsutjóni eğa skağa, şá munu ábyrg stjórnvöld leggja til ağ slíkri vöru sé hafnağ şó varan gæti hugsanlega stağist mat samkvæmt şessari sınatökuáætlun. Şættir sem gætu valdiğ heilsutjóni eğa skağa geta veriğ t.d. leifar af skordıraeitri, mengunarefni, bólgnar dósir, ağskotaefni eins og steinar, gler eğa stór skordır. Şağ verğur ağ nota önnur og strangari viğmiğ şegar şessir şættir eru skoğağir eğa metnir.

Áhætta
Markmiğ allra sınatökuáætlana er ağ samşykkja lotur sem eru í lagi og hafna şeim sem ekki eru í lagi. Şar sem niğurstağan er byggğ á líkum şá er alltaf einhver áhætta á ağ röng ákvörğun sé tekin. Şessa áhættu verğa kaupendur og seljendur ağ sætta sig viğ sem ákveğinn hluta sınatökunnar. Ein leiğ til şess ağ minnka áhættu er ağ stækka sıniğ. Meğ öğrum orğum şeim mun stærra sem sıniğ er şeim mun minni líkur eru á şví ağ gölluğ lota sé samşykkt eğa lotu sem er í lagi hafnağ. Şegar eftirlit meğ framleiğslu er gott og varan uppfyllir öll skilyrği í framleiğslu şá skiptir ekki miklu máli hver sınatökuáætlunin er, şví slíkt raskar ekki áhættu kaupanda og seljanda. Meğ öğrum orğum rétt framleidd vara er "góğ" vara og ætti şví ağ standast nánast alltaf skoğun. Áhrif sınatökuáætlunar á ağ samşykkja "góğa" eğa "slæma" vöru má sjá í svokölluğu OC-línuriti. T.d. ef lota er framleidd meğ færri en 6,5% göllum şá ætti slík vara ağ sleppa í gegnum skoğun í 95% tilvika samkvæmt sınatökuáætlun sem nefnd hefur veriğ AQL 6,5.

AQL (samşykktarmörk)
Eitt af şví sem taka verğur meğ í reikninginn şegar veriğ er ağ hanna tölfræğilega sınatökuáætlun er val á viğeigandi samşykktarmörkum AQL eğa "Acceptable Quality Level". Şetta er skilgreint sem hámarksfjöldi gallağra eininga í lotu sem mun verğa samşykkt í flestum tilvikum ( um şağ bil í 95% tilvika). Lotur sem hafa fleiri gallağar einingar munu verğa samşykktar sjaldnar, hlutfall höfnunar og samşykktar vex eftir şví sem sınfjöldinn vex um leiğ og gallatíğni í lotunni eykst.

Viğ şróun sınatökuáætlana şá var AQL fyrir 6,5 valiğ şegar lagt er mat á gæği afurğa og hvort tiltekin framleiğslulota uppfylli şær gæğakröfur sem gerğar eru til vörunnar. Şetta gildi (6,5) var valiğ á grundvelli áralangrar reynslu og getu iğnağarins til şess ağ framleiğa niğursoğnar og ağrar fullunnar afurğir. Varğandi ımsa gæğaşætti eins og Brix gráğur og nettó şyngd şá gæti şurft ağ velja önnur AQL gildi. Hægt er ağ hanna sınatökuáætlanir meğ ımsum gildum fyrir AQL, stöngustu áætlanirnar hafa lágt AQL t.d. 0,10 meğan slakari áætlanir hafa hátt gildi eins og AQL 25,0.

Stig sınatökuáætlana (inspection level)
Şessi sınatökuáætlun bíğur upp á tvö stig I og II, şessi tvö stig bjóğa upp á ákveğiğ sjálfdæmi í vali meğ tilliti til vörutegundar og ağstæğna. Venjulega er stig I fullnægjandi en ef um deilumál er ağ ræğa eğa framleiğsluvandamál, şá er mælt meğ ağ nota stig II. Şağ er hægt ağ réttlæta færri sıni şegar t.d. er veriğ ağ skoğa bönnuğ aukaefni, eğa merkingar.

OC línurit
Áhættu kaupenda og seljenda meğ tilliti til sınastærğar og gæğa lotu er lıst meğ línuriti sem kallağ er "Operating Charcteristic Curves" (OC-línurit). Myndin sınir línurit fyrir sıntökuáætlanir "Codex Alimentarius Sampling Plans for Prepackaged Foods" AQL 6,5. Şegar skoğun felur í sér eyğileggingu vörunnar şá er sınastærğ şar sem fleiri en 84 sınir eru tekin ekki hagkvæm, şar sem aukin sınataka mun ekki veita betri upplısingar um ástand lotunnar.
Viğ skoğun á línuritinu má draga nokkrar ályktanir:

  • Allar línurnar hafa svipağan halla, nema línan fyrir sınafjöldan 6 er mun flatari en hinar.
  • Allar línurnar skerast í punkti sem svarar til 6,5% galla og um şağ bil 95% líkum á samşykki.
  • Eftir şví sem sınastærğin vex şá verğa línurnar brattari og meira afgerandi, şağ er lotur sem hafa meiri en 6,5% galla verğur oftar hafnağ.
  • Áreiğanleiki aukinnar sınatöku er ekki í réttu hlutfalli viğ stærri sıni. T.d. fyrir lotu sem hefur 20% gallağar einingar, şá munu 6 sıni (lína E) samşykkja slíka lotu í 65% tilvika, meğan 29 sıni (lína K) mun samşykkja sömu lotu í 28% tilvika. Í şessu dæmi er hlutfalliğ á milli líka á samşykki ağeins rúmlega 2 á móti 1, meğan sınafjöldi hefur vaxiğ nærri şví fimmfalt.

Til şess ağ útskıra betur notagildi OC línurita (AQL 6,5) şá má ímynda sér lotu meğ 10% gallağra eininga. Lota meğ 6,5% gallağra eininga mun verğa samşykkt í um şağ bil 95% tilvika og tíğni samşykkta eykst eftir şví sem göllum fækkar. Samt sem áğur şá er lota sem er meğ 10% gölluğum einingum alveg á mörkunum og verğur ef til vill ekki samşykkt. Viğ skoğun á línuritinu şá sést ağ şegar tekin eru 6 sıni (lína E) şá mun şessi lota verğa samşykkt í um 88% tilvika en ef tekin eru 84 sıni (lína M) verğur lotan samşykkt í 65% tilvika.
Ef lota er meğ 30% gallağra eininga og tekin eru 6 sıni (lína E) şá mun slíkt sıni ağeins vera samşykkt í 42% tilvika og ef tekin eru 21 sıni (lína J) şá er lotan samşykkt í ağeins 8% tilvika og ef tekin eru 84 sıni (lína M) şá mun slíkri lotu alltaf vera hafnağ.


"Operating Charcteristic Curves" (OC-línurit).

AQL = 6,5

Bókstafirnir eiga viğ línurnar á myndinni

E

H

J

K

L

M

N

n c r n c r n c r n c r n c r n c r n c r
6 1 2 13 2 3 21 3 4 29 4 5 48 6 7 84 9 10 126 13 14


n = stærğ sınis; c = samşykktarmörk; r = höfnunarmörk

OClinuritDæmi um notkun á sınatökuáætlunum

Sınatökustig I (Inspection level I)

Framleiğslulota meğ 1.200 kössum, şar sem hver kassi hefur ağ geyma 2,5lb einingar. Ákveğiğ var ağ nota sınatökustig I şar sem ekki er gert ráğ fyrir vandamálum í ljósi sögu framleiğslunnar.

 Lotustærğ (N) = 1.200 x 12 eğa 14.400 einingar
 Innihald einingar = 2,5 lb
 Inspection level = I ( Sjá sınatökuáætlun 1)
 Stærğ sınis (n) = 13
 Samşykktarmörk (c) = 2

Í ofangreindu dæmi má mest finna 2 gallağar einingar í 13 eininga sıni til şess ağ samşykkja lotuna. Ef şağ finnast aftur á móti 3 gallağar einingar şá er litiğ svo á ağ lotan uppfylli ekki gæğakröfur.

Sınatökustig II (Inspection level II)

Ef ætla má ağ varan í ofangreindu dæmi sé tæp eğa taka şarf endursıni şá er einingum í sıninu fjölgağ og skoğuğ 21 eining.

 Lotustærğ (N) = 1.200 x 12 eğa 14.400 einingar
 Innihald einingar = 2,5 lb
 Inspection level = II ( sjá sınatökuáætlun 2)
 Stærğ sınis (n) = 21
 Samşykktarmörk (c) = 3

Şağ er ekki nauğsynlegt ağ taka nákvæmlega şann sınafjölda sem tilgreindur er í töflunum, şağ má taka stærra sıni. Í dæminu hér ağ ofan mætti t.d. taka 29 eğa jafnvel 49 einingar og şá breytast samşykktarmörkin í samræmi viğ şağ.


Sınatökuáætlun 1
(Inspection Level I, AQL = 6,5)

Nettó şyngd er jöfn eğa minni en 1 kg (2,2 LB)

Lotu stærğ (N) Stærğ sınis (n) Samşykktarmörk (c)
4.800 eğa færri einingar 6 1
4.801 - 24.000 13 2
24.001 - 48.000 21 3
48.001 - 84.000 29 4
84.001 - 144.000 38 5
144.001 - 240.000 48 6
fleiri en 240.000 einingar 60 7


Nettó şyngd meiri en 1 kg (2,2 LB), en ekki meiri en 4,5 kg (10 LB)

Lotu stærğ (N) Stærğ sınis (n) Samşykktarmörk (c)
2.400 eğa færri einingar 6 1
2.401 - 15.000 13 2
15.001 - 24.000 21 3
24.001 - 42.000 29 4
42.001 - 72.000 38 5
72.001 - 120.000 48 6
fleiri en 120.000 einingar 60 7


Nettó şyngd meiri en 4,5 kg (10 LB)

Lotu stærğ (N) Stærğ sınis (n) Samşykktarmörk (c)
600 eğa færri einingar 6 1
601 - 2.000 13 2
2.001 - 7.200 21 3
7.201 - 15.000 29 4
15.001 - 24.000 38 5
24.001 - 42.000 48 6
fleiri en 42.000 einingar 60 7



 

Sınatökuáætlun 2
(Inspection Level II, AQL = 6,5)

Nettó şyngd er jöfn eğa minni en 1 kg (2,2 LB)

Lotu stærğ (N) Stærğ sınis (n) Samşykktarmörk (c)
4.800 eğa færri einingar 13 2
4.801 - 24.000 21 3
24.001 - 48.000 29 4
48.001 - 84.000 38 5
84.001 - 144.000 48 6
144.001 - 240.000 60 7
fleiri en 240.000 einingar 72 8


Nettó şyngd meiri en 1 kg (2,2 LB), en ekki meiri en 4,5 kg (10 LB)

Lotu stærğ (N) Stærğ sınis (n) Samşykktarmörk (c)
2.400 eğa færri einingar 13 2
2.401 - 15.000 21 3
15.001 - 24.000 29 4
24.001 - 42.000 38 5
42.001 - 72.000 48 6
72.001 - 120.000 60 7
fleiri en 120.000 einingar 72 8


Nettó şyngd meiri en 4,5 kg (10 LB)

Lotu stærğ (N) Stærğ sınis (n) Samşykktarmörk (c)
600 eğa færri einingar 13 2
601 - 2.000 21 3
2.001 - 7.200 29 4
7.201 - 15.000 38 5
15.001 - 24.000 48 6
24.001 - 42.000 60 7
fleiri en 42.000 einingar 72 8



Til baka, Senda grein, Prenta greinina

 

 

Leit



 
 
efnisyfirlit síğunnar

şetta vefsvæği byggir á eplica. eplica vefhönnunvefhönnun - nánari upplısinga á heimasíğu eplica.