Beina leiğ á efnisyfirlit şessarar síğu

TMA og TVB-N

Notkun köfnunarefnissambanda viğ gæğamat á fiski
Ein algengasta ağferğin sem notuğ er viğ gæğamat á fiski er byggğ á magngreiningu á reikulum bösum í fiskholdinu. Strax eftir dauğa fisks hefst niğurbrotsferli sem orsaka myndun ımissa efnasambanda er valda óbragği og/eğa ólykt. Şessi ferli er hægt ağ tefja, t.d. meğ ísun, frystingu eğa öğrum şekktum varğveisluağferğum.

TVB-N (mgN/100g) eğa Total volatile bases- Nitrogen er magngreining á heildarfjölda reikula basa svo sem TMA (trímethılamín), DMA (dimethılamín), FA (formaldehığ), ammoníaki og öğrum reikulum köfnunarefnissamböndum. Şær mæliağferğir sem ağferğir nú til dags byggja á viğ magngreiningu á TVB-N voru fyrst şróağar áriğ 1936.

Hvernig myndast TVB-N ?

TMA-O
Allir sjávarfiskar innihalda um 40 til 120 mg/kg TMA-O (trímethılamín - oxíğ) en ferskvatnsfiskar ağeins um 0 til 5 mg/kg TMA-O. Í sjávarfiskum er taliğ ağ TMA-O gegni hlutverki einskonar şrıstijafnara milli sjávar og fiskholds. Sá şrıstingur, osmótískur şrıstingur, myndast vegna şess mikla munar sem er annars vegar á styrk saltsins í sjónum og hins vegar saltstyrknum í vessum fiskholdsins. Osmótískur şrıstingur myndast og leitar í stefnu frá sjó ağ fiskholdi, en TMA-O vinnur á móti şessum mikla şrıstingsmun. Aftur á móti er osmótískur şrıstingur í fersku vatni og í vessum ferskvatnsfiska nánast sá sami og şví er ekki şörf fyrir stıringu eins og í sjávarfiskum.

TMA-O TMA
Viğ geymslu á ísuğum/kældum fiski er TMA-O afoxağ í TMA af völdum baktería (meğal annarra Pseudomonas og Shewanella ættkvíslir). TMA hefur veriğ tengt viğ skemmdarlykt af fiski ("fiskilykt"), sem eykst eftir şví sem líğur á geymslutímann.
Şegar fiskur er geymdur frosinn verğur  engin eğa mjög lítil uppsöfnun á TMA vegna niğurbrots TMA-O. Í frosti er TMA-O hins vegar brotiğ niğur í DMA og FA.


 

Myndun TMA
Mynd 1. Niğurbrot TMA-O í TMA og DMA + FA.


Eins og mynd 1 gefur til kynna minnkar styrkur TMA-O um leiğ og styrkur TVB-N eykst. Formaldehığ er sterkur prótein afmyndari og getur auğveldlega bundist viğ mörg próteinsambönd í fiskvöğvanum. Şannig orsakar formaldehığ  krosstengingu milli próteinsambanda sem dregur úr vatnsheldni. Áhrif formaldehığs á próteinin er ein ástæğa şess ağ fiskvöğvi, sem hefur veriğ frystur, er stífari og şurrari heldur en ófrosinn vöğvi. Ağrar ástæğur geta einnig orsakağ áferğarbreytingar í frosnum vöğva sem ekki verğur fjallağ um hér. Şağ er almennt taliğ ağ myndun DMA og FA í frosnum vöğva sé vegna ensímvirkni (TMA-Oasi) frekar en virkni örvera. Ennig er taliğ ağ efnasamsetning vöğvans geti haft şarna áhrif. Şannig hefur veriğ sınt fram á mögulega myndun TMA, til dæmis viğ hvarf TMA-O viğ járnsambönd sem eru til stağar í mismiklum mæli í vöğvum.

Auk fyrrnefndra efnasambanda, sem myndast viğ niğurbrot TMA-O í fiskvöğva, myndast einnig (í minna mæli) monomethılamíğ og ammoníak, auk annarra köfnunarefnissambanda.

Formulur

Mynd 2. Bygging trímethılsamíns og nokkurra niğurbrotsefna, TMA-trímethılamín, DMA-dimethılamín og FA-formaldehığ

Áhrif geymslutíma á myndun TVB-N
Áhrif geymslutíma á myndun TMA og TVB-N eru sınd á myndum 3 og 4. Sjá má ağ styrkur TVB-N eykst viğ geymslu en aukningin er háğ geymslutíma og geymsluağstæğum. Rannsóknir á Rf hafa sınt fram á ağ TMA myndast hægar í flökum heldur en í heilum fiski. Ástæğan er talin sú ağ ağgangur súrefnis ağ fiskholdinu er minni í heilum fiski, boriğ saman viğ flök, sem veldur hrağari afoxun TMA-O í TMA í heilum fiski. Auk şess er útskolun TMA-O úr fiskflökum, sem geymd er á ís, hrağari vegna snertingar íssins og fiskholdsins. Viğ loftfirrtar ağstæğur (súrefnisstyrkur lítill eğa enginn) nota skemmdarbakteríur TMA-O sem elektrónuşega í stağ súrefnis (lofftfirrğ öndun) sem, eins og fyrr segir, orsakar hrağari myndun TMA í heilum fiski boriğ saman viğ TMA myndun í flökum.

 

TMAgraf

 
Mynd 3. Dæmigerğ myndun á TMA í heilum şorski (blá lína) og í şorskflökum geymdum á ís.

 

TVB-Ngraf

 
Mynd 4. Dæmigerğ myndun TVB-N í heilum şorski (blá lína) og í şorskflökum geymdum á ís.


Viğmiğanir

Eftirfarandi viğmiğunarreglur gilda um magn TVB-N í nokkrum tegundum fiska, reglugerğ nr. 233, 30. mars 1999 (Sjávarútvegsráğuneytiğ).
Í viğauka 5 şessarar reglugerğar er eftirfarandi ağ finna varğandi TVB-N


TaflaTVB-N


Eftirfarandi rit hafa veriğ gefin út af Rf og fjalla ağ einhverrju leyti um TVB-N:

Emilía Martinsdóttir, Hannes Magnússon (1993). Geymsluşol á ófrystum og şíddum karfa í ís., Rit Rf nr. 38, 40 bls.
Sigmar Hjartarson, Hjörleifur Einarsson, Hannes Magnússon og Sveinn V. Árnason. 1998. Bulk storage of cod. Comparison of ice, CSWW and CO2-Saturated CSW storage. Skırsla Rf nr. 7-98, 20 bls.
Sigurğur Einarsson.1996. TMA og TVB-N mælingar. Samanburğur á ağferğum. Skırsla Rf, nr. 119, 17 bls.
Soffía Vala Tryggvadóttir. 1994. "Lúğueldi; fóğur- og eldistilraunir." Eldisfréttir, 10 (1): 11-12.





Til baka, Senda grein, Prenta greinina

 

 

Leit



 
 
efnisyfirlit síğunnar

şetta vefsvæği byggir á eplica. eplica vefsvæğivefsvæği - nánari upplısinga á heimasíğu eplica.